Rejs z Dworca Centralnego 1

Zaprojektował go Pierre Cuypers, autor także Rijksmuseum. Gdy zestawi się oba budynki, podobieństwo od razu rzuca się w oczy! Dworzec ma około 300 metrów długości, stoi na 8687 drewnianych palach, budowano go 8 lat i otwarto w 1889 roku.

Proszę spojrzeć na wschodnie skrzydło: to Pawilon Królewski, zbudowany na przyjazdy i wyjazdy holenderskiej rodziny królewskiej. Na kalenicy dachu stoi Giermek Króla, rycerz w zbroi strzegący tarczy z holenderskim lwem. Pod gzymsem środkowej części widać herby europejskich miast handlowych, takich jak Londyn, Paryż i Rzym: Cuypers chciał pokazać, że kolej łączy Amsterdam ze światem.

Zbudowana w 1487 roku jako baszta obronna w średniowiecznych murach Amsterdamu. Dawna nazwa, Schreyhoeckstoren, oznacza „wieżę na ostrym narożniku”: stała w miejscu, gdzie mur ostro skręcał.

Legenda: ponieważ schreien po niderlandzku znaczy też „płakać”, powstała opowieść, że żony marynarzy stały tu i płakały, gdy ich mężowie wypływali. Piękna historia, ale to późniejsze ludowe wyjaśnienie nazwy.

Fakt: w 1609 roku Henry Hudson wypłynął stąd na zlecenie Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej (VOC). Szukał północnej drogi do Azji, a trafił tam, gdzie dziś jest Nowy Jork. Upamiętnia to tablica na wieży.

Zbudowany w 1913 roku jako wspólny biurowiec sześciu amsterdamskich towarzystw żeglugowych, w charakterystycznym stylu „Szkoły Amsterdamskiej”. Dziś mieści się tu hotel Amrâth.

Pływająca chińska restauracja wzorowana na słynnych pływających restauracjach Hongkongu. Z pokładami w stylu pagody jest jedną z najczęściej fotografowanych restauracji w Amsterdamie, a widok na wodę jest piękny. Pyszne jedzenie!

Pełna nazwa to „New Metropolis”: muzeum nauki dla dzieci, w którym wszystkiego można dotknąć i spróbować. Zaprojektował je Renzo Piano; budynek stoi nad wjazdem do tunelu pod IJ, a na jego pochyłym dachu jest duży taras.

Dawny „’s Lands Zeemagazijn”, zbudowany w XVII wieku, był magazynem Admiralicji Amsterdamu: tu przechodziły wszystkie zapasy dla floty wojennej. Dziś to muzeum historii morskiej Holandii.

VOC handlowała głównie przyprawami i innymi cennymi towarami z Azji, które składowano w magazynach kupieckich domów nad amsterdamskimi kanałami. Magazyny miały duże strychy i belki z bloczkami na fasadach, by cenne towary przechowywać „wysoko i sucho”.

Założony w 1638 roku Hortus Botanicus to jeden z najstarszych ogrodów botanicznych na świecie. Na niewielkim terenie rośnie ponad 6000 drzew i roślin; jest tu szklarnia z trzema różnymi klimatami tropikalnymi i motylarnia z setkami motyli. W Palmiarni warto odszukać sagowca z Przylądka Wschodniego: ma około 300 lat.

Synagoga Portugalska, zwana też Esnoga lub Snoge, to ortodoksyjna gmina żydowska i synagoga, ukończona w 1675 roku.

Sefardyjska gmina Amsterdamu była w złotym wieku Holandii jedną z największych i najbogatszych społeczności żydowskich w Europie, co widać po tej ogromnej synagodze.

W XVII wieku wiele amsterdamskich kobiet zostawało samych: mężowie wypływali w morze, a duża część z nich nigdy nie wracała. Aby zaopiekować się starszymi kobietami, diakoni Kościoła reformowanego zbudowali tu Amstelhof, rozpoczęty w 1681 roku na tanich wówczas gruntach po drugiej stronie Amstel. Do 2007 roku był to dom opieki.

W 2009 roku budynek otwarto ponownie jako Hermitage Amsterdam, filię petersburskiego Ermitażu. Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku muzeum zerwało więzi z Rosją i zmieniło nazwę na H’ART Museum.

Od dawna ważny szlak żeglugowy między Zuiderzee a zapleczem i rzeka, od której nasze miasto wzięło nazwę. Około 1270 roku na Amstel zbudowano tamę, dzięki czemu wioska rybacka szybko stała się miastem handlowym. Najstarszy dokument wymieniający Amsterdam pochodzi z 1275 roku: to przywilej celny hrabiego Florisa V, zwalniający mieszkańców z cła w Holandii. Miejscowość nazwano w nim Amestelledamme („tama na Amstel”) – z czasem ta nazwa przeszła w Amsterdam. Prawa miejskie przyszły około 1300 roku.

Płyniemy teraz Herengracht, częścią prestiżowej rozbudowy miasta z początku XVII wieku. Ten odcinek biegnie od Leidsegracht do Amstel i widać tu głównie bardzo duże kamienice: władze miasta wydzielały tu tylko duże działki, by przyciągnąć bogate rodziny kupieckie.

Popularna opowieść: podatek miał zależeć od szerokości domu i liczby okien, a nawet podwójne schody miały być dodatkowo opodatkowane. Przewodnicy chętnie to powtarzają, ale historycy mają wątpliwości; bardziej prawdopodobnym powodem, dla którego większość domów jest tak wąska, są wysokie ceny gruntu nad kanałem.

Jeden z najpiękniejszych kanałów, słynny z siedmiu identycznych łukowych mostów. W 1901 roku władze miasta chciały go zasypać pod nowy tramwaj elektryczny, ale na szczęście po licznych protestach plan upadł. Wieczorem jest tu przepięknie, bo łuki są podświetlone; z placu Thorbeckeplein to wspaniały widok!

Na placu Amstelveld stoi jedyny zachowany drewniany kościół tymczasowy. Dziś służy jako sala koncertowa.

Kamienie na fasadach służyły siedemnastowiecznym mieszkańcom za punkty orientacyjne. Małe dzieła sztuki pokazywały, gdzie piekarz sprzedawał chleb, a gdzie można było oddać buty do naprawy.

Prinsengracht to najbardziej zewnętrzny z trzech półkolistych kanałów z XVII wieku. Widać tu, że budynki są znacznie skromniejsze niż przy Herengracht i Keizersgracht. Wiele domów służyło za magazyny i warsztaty.

Magere Brug, „Chudy Most”, zawdzięcza nazwę prawdopodobnie bardzo wąskiemu drewnianemu mostowi, który zbudowano tu po raz pierwszy w 1691 roku. Popularna legenda mówi, że zapłaciły za niego dwie siostry o nazwisku Mager, mieszkające po przeciwnych stronach rzeki, by móc się odwiedzać; ładna historia, ale brak na nią dowodów.

Most jest znany na całym świecie z filmu o Jamesie Bondzie „Diamenty są wieczne” (1971). A najnowsza legenda: jeśli na pokładzie są zakochane pary, pocałujcie się dokładnie pod mostem, a będziecie zakochani do końca życia!

Nazwa pochodzi od starego, pomalowanego na niebiesko drewnianego mostu, który łączył miasto z wyspą Vlooienburg – do II wojny światowej dzielnicą żydowską. Obecny, dość okazały kamienny most pochodzi z 1883 roku; latarnie, korony i dzioby statków wzorowano na mostach nad Sekwaną w Paryżu.

Obecny Pałac Królewski na placu Dam był pierwotnie ratuszem Amsterdamu. Na początku XIX wieku ratusz przeniesiono na Oudezijds Voorburgwal; z czasem ten budynek stał się za mały i w latach 80. architekci Holzbauer, Holt i Cees Dam zaprojektowali nowy ratusz w miejscu Waterlooplein/Oude Vlooienburg. Budynek ma podwójną funkcję: jest ratuszem Amsterdamu i teatrem Narodowej Opery i Baletu.

Tańczące domki to szereg krzywych starych kamienic, które opierają się o siebie. Przyczyna leży pod ziemią: Amsterdam stoi na drewnianych palach, a twarda warstwa piasku, która może utrzymać dom, leży na głębokości około 13 metrów. Pale, które do niej nie sięgają albo przez stulecia gniją, sprawiają, że dom osiada nierówno. I co z tego wychodzi? Rząd tańczących domków.

Pomnik urodzonego w Amsterdamie filozofa Barucha Spinozy (1632–1677), jednego z wielkich myślicieli oświecenia, dzieło Nicolasa Dingsa z 2008 roku.

Ironia losu: w 1656 roku portugalsko-żydowska gmina wykluczyła młodego Spinozę za radykalne poglądy, a później jego książki zakazano. Dziś miasto czci go pomnikiem. Na cokole widnieją jego słowa „Celem państwa jest wolność”. Na płaszczu siedzą wróble, ptaki, które żyły tu zawsze, i aleksandretty obrożne, nowi przybysze w mieście: razem symbolizują Amsterdam zarówno rdzennych mieszkańców, jak i imigrantów. Róże nawiązują do jego sygnetu z dewizą Caute: „bądź ostrożny”.

Do II wojny światowej duży targ żydowski, dziś pchli targ. Tam, gdzie dziś stoi ratusz, do wojny była „Dzielnica Żydowska”. Rotterdam nosi blizny wojny po wielkim bombardowaniu, Amsterdam – po deportowanej ludności żydowskiej. Niemal wszystkich mieszkańców tej części miasta Niemcy deportowali i niewielu przeżyło… niestety! Z powodu surowej zimy i braku jedzenia ten okres nazywano też „Głodową zimą”; z opuszczonych domów wyrwano całe drewno (czyli nie meble itp.), by pozostali mieszkańcy mogli ogrzać swoje domy. Po wojnie domy stały jak „szkielety” i zostały rozebrane.

Café de Sluyswacht zbudowano w 1692 roku jako dom dozorcy śluzy Sint Antoniesluis. Dziś to kawiarnia i zabytek narodowy.

Za śluzą Sint Antoniesluis stoi Museum Het Rembrandthuis, dawny dom słynnego malarza Rembrandta Harmenszoona van Rijna. Rembrandt zmarł w biedzie; cały jego dobytek sprzedano na licytacji, a spis z licytacji posłużył do ponownego urządzenia domu, łącznie z obrazami Rembrandta. Dzięki temu dobrze widać, jak wyglądało wnętrze – malarz miał pracownię w domu. To wyjaśnia też, dlaczego Rembrandt namalował tyle portretów żydowskich mężczyzn: mieszkał „w samym środku” dzielnicy żydowskiej.

Okrągłą dolną część zbudowano około 1516 roku jako basztę obronną, by chronić teren portu za murami miasta, tuż nad ówczesnym Zuiderzee (dziś IJsselmeer). Amsterdam leżał bezpośrednio nad morzem – stąd ożywiony handel!

W 1606 roku architekt Hendrick de Keyser dodał elegancką ośmioboczną nadbudowę z drewnianym hełmem. Już kilka lat później wieża zaczęła się przechylać i dosłownie wyprostowano ją linami. Jej przydomek to „Malle Jaap” (Głupi Jaap), bo dzwony biły kiedyś o najdziwniejszych porach.

A’DAM LOOKOUT to nie zwykły taras widokowy. Oprócz niezrównanej panoramy 360 stopni na Amsterdam i okoliczne miasta na szczycie tego kultowego budynku czeka dużo więcej. Poczuj adrenalinę na najwyżej położonej huśtawce Amsterdamu, Over The Edge, przejedź się Amsterdam VR Rollercoaster Ride, zjedz lunch, kolację, przekąskę lub wypij koktajl w Sky Bar, zabierz do domu cyfrową pamiątkę i poznaj miasto dzięki interaktywnym lornetkom.

Po lewej widać Bazylikę św. Mikołaja (Sint-Nicolaaskerk), katolicką bazylikę zbudowaną około 1885 roku. Święty Mikołaj jest patronem żeglarzy i naszego miasta.

To jeden z najstarszych nowoczesnych hoteli w Holandii, otwarty w 1890 roku. Był też pierwszym hotelem z oświetleniem elektrycznym w każdym pokoju. Wciąż widać, że hotel zbudowano wokół kilku starych domów: ich właściciele żądali wtedy tyle pieniędzy, że postanowiono je obudować. Ta historia odgrywa dużą rolę w filmie „Public Works”.